Nasze wyniki

Instrumenty finansowe i zasady zarządzania ryzykiem finansowym

Stosowane zasady rachunkowości

Pochodne instrumenty finansowe ujmuje się początkowo w wartości godziwej na dzień zawarcia kontraktu, a następnie aktualizuje się ich wycenę do poziomu aktualnej wartości godziwej. Metoda ujmowania powstających przy tym zysków lub strat zależy od tego, czy instrument pochodny uznany został za instrument zabezpieczający, czy też nie. Jeżeli tak, to metoda ujmowania zysków lub strat zależy również od charakteru pozycji zabezpieczanej. Grupa wyznacza niektóre instrumenty pochodne jako zabezpieczenia określonego ryzyka związanego z ujętymi zobowiązaniami lub wysoce prawdopodobnymi planowanymi transakcjami (zabezpieczenie przepływów pieniężnych).

Przy zawieraniu transakcji Grupa dokumentuje związek pomiędzy instrumentami zabezpieczającymi a pozycjami zabezpieczanymi, a także cele zarządzania ryzykiem i strategię związaną z zawieraniem różnych transakcji zabezpieczających. Grupa dokumentuje również - zarówno na dzień rozpoczęcia zabezpieczenia, jak i na bieżąco - swoją ocenę tego, czy instrumenty pochodne wykorzystywane w transakcjach zabezpieczających są wysoce skuteczne w kompensowaniu zmian wartości godziwej lub przepływów pieniężnych zabezpieczanych pozycji.

Całkowita wartość godziwa zabezpieczających instrumentów pochodnych zaliczana jest do aktywów trwałych lub zobowiązań długoterminowych, jeśli czas pozostały do terminu zapadalności dla zabezpieczonej pozycji przekracza 12 miesięcy, albo do aktywów obrotowych lub zobowiązań krótkoterminowych, jeśli czas pozostały do terminu zapadalności dla zabezpieczanej pozycji nie przekracza 12 miesięcy. Instrumenty pochodne przeznaczone do obrotu zalicza się do aktywów obrotowych lub zobowiązań krótkoterminowych.

Efektywną część zmian wartości godziwej instrumentów pochodnych wyznaczonych i kwalifikujących się jako zabezpieczenia przepływów pieniężnych ujmuje się w pozostałych całkowitych dochodach. Zyski lub straty z tytułu części nieefektywnej ujmuje się od razu w wyniku. Kwoty nagromadzone w kapitale własnym reklasyfikuje się do wyniku finansowego w okresach, w których pozycja zabezpieczana wpłynęła na wynik.

Kompensowanie instrumentów finansowych

Aktywa i zobowiązania finansowe podlegają kompensacie, a kwota netto wykazywana jest w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jeżeli występuje prawnie egzekwowalny tytuł prawny do dokonania kompensaty ujmowanych kwot oraz jeżeli istnieje zamiar dokonania rozliczenia w kwocie netto bądź jednoczesnej realizacji składnika aktywów i spłaty zobowiązania. Prawnie egzekwowalny tytuł prawny nie może być uwarunkowany wystąpieniem określonego zdarzenia w przyszłości i musi być egzekwowalny w zwykłym trybie prowadzenia działalności oraz w przypadku niewywiązania się z płatności, niewypłacalności lub upadłości jednostki i wszystkich kontrahentów.

Kategorie i klasy instrumentów finansowych

Dane wyrażone w tys. zł 

Aktywa finansowe w podziale na kategorie i klasyNotaStan na 31/12/2017 (zbadane)Stan na 31/12/2016 (zbadane)
Instrumenty finansowe zabezpieczające   
Instrumenty pochodne1312 047235
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży   
Udziały w spółkach nienotowanych  137 2868 501
Pożyczki i należności    
Należności z tytułu dostaw i usług 16688 806616 000
Należności z tytułu sprzedaży niefinansowych aktywów trwałych16111-
Udzielone pożyczki131 069796
Lokaty bankowe 13253 805-
Inne13-9
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17516 776755 919
Razem   1 479 9001 381 460

Dane wyrażone w tys. zł 

Zobowiązania finansowe w podziale na kategorie i klasyNotaStan na 31/12/2017 (zbadane) Stan na 31/12/2016 (zbadane)
Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy   
Zobowiązania z tytułu opcji put na udziały niedające kontroli23-118 704
Instrumenty finansowe zabezpieczające (1)   
Instrumenty pochodne232721 227
Kredyty i pożyczki21494 171204 711
Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu   
Kredyty i pożyczki211 068 1591 266 697
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług25447 186377 215
Zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych2579 04646 402
Zobowiązania finansowe wyłączone z zakresu MSR 3922139 095200 490
Razem 2 227 9292 215 446

(1) W okresie od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku Grupa stosowała rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych. Celem podjętych działań zabezpieczających jest ograniczenie wpływu ryzyka kursowego pary walut EUR / PLN na przyszłe przepływy pieniężne. Pozycję zabezpieczaną stanowią wysoce prawdopodobne przyszłe przepływy pieniężne wyrażone w EUR.

Odpisy aktualizujące wartość udziałów w spółkach nienotowanych oraz należności z tytułu dostaw i usług zostały opisane odpowiednio w Notach 13 i 16 niniejszego Skonsolidowanego Sprawozdania Finansowego.

Jednostka dominująca ustanowiła następujące instrumenty zabezpieczające:

  • kredyty inwestycyjne denominowane w EUR. Przepływy pieniężne będące przedmiotem zabezpieczenia realizowane będą do sierpnia 2031 roku. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość nominalna instrumentu zabezpieczającego wynosiła 118.480 tysięcy EUR stanowiąca równowartość 494.171 tysięcy złotych,
  • walutowe kontrakty forward. Przepływy pieniężne będące przedmiotem zabezpieczenia realizowane będą do grudnia 2019 roku. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość aktywów z tytułu wyceny instrumentu zabezpieczającego wynosiła 10.545 tysięcy złotych.

Pozycja obejmuje również wycenę w jednostce zależnej instrumentów zabezpieczających w postaci:

  • transakcji terminowych na stopę procentową (IRS) będących zabezpieczeniem przepływów pieniężnych z tytułu przyszłych płatności zobowiązań z tytułu leasingu według zmiennego oprocentowania. Przepływy pieniężne będące przedmiotem zabezpieczenia realizowane będą do maja 2018 roku. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość zobowiązań z tytułu wyceny instrumentu zabezpieczającego wynosiła 272 tysięcy złotych,
  • walutowych kontraktów forward na parze walut EUR / PLN będących zabezpieczeniem przyszłych przepływów pieniężnych. Przepływy pieniężne będące przedmiotem zabezpieczenia realizowane będą do listopada 2018 roku. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość aktywów z tytułu wyceny instrumentu zabezpieczającego wynosiła 1.502 tysięcy złotych.

Hierarchia wartości godziwej

Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku instrumentami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej były pochodne instrumenty finansowe. Data zapadalności tych instrumentów przypada po dniu kończącym okres sprawozdawczy. Pod względem procedur wyceny kwalifikują się one do poziomu 2 i 3 hierarchii wartości godziwej.

Dane wyrażone w tys. zł 

 Stan na 31/12/2017 (zbadane)Stan na 31/12/2016 (zbadane)
 Poziom 2Poziom 2Poziom 3
Aktywa   
Instrumenty pochodne - kontrakty walutowe forward12 047235-
Zobowiązania   
Instrumenty pochodne - forwardy walutowe oraz IRS2721 227-
Zobowiązania z tytułu opcji put na udziały niedające kontroli--118 704

Metody wyceny instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej

a) Kontrakty walutowe forward

Wartość godziwa kontraktów walutowych forward ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane w oparciu o różnicę między ceną terminową a ceną transakcyjną. Cena terminowa kalkulowana jest w oparciu o fixing NBP i krzywą stóp procentowych implikowaną z transakcji fx swap.

b) Kontrakty IRS 

Wartość godziwa transakcji terminowych na stopę procentową ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji w oparciu o różnicę między ceną terminową a cena transakcyjną. Wartość godziwa jest kalkulowana i dyskontowana przez bank według WIBOR 1M.

c) Pozostałe instrumenty finansowe

Dla kategorii instrumentów finansowych, które na dzień bilansowy nie są wyceniane w wartości godziwej, Grupa nie ujawnia wartości godziwej ze względu na fakt, że wartość godziwa tych instrumentów finansowych na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku nie odbiegała istotnie od ich wartości prezentowanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Grupa nie ujawnia również wartości godziwej dla udziałów i akcji w spółkach nienotowanych na aktywnych rynkach, zaklasyfikowanych w kategorii aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży. Grupa nie jest w stanie wiarygodnie ustalić wartości godziwej posiadanych udziałów w spółkach nienotowanych na aktywnych rynkach. Na dzień bilansowy są one wyceniane według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu utraty wartości.

Zmiana wyceny instrumentów finansowych dla Poziomu 3 hierarchii wartości godziwej

Dane wyrażone w tys. zł 

 Rok zakończony 31/12/2017 (zbadane)Rok zakończony 31/12/2016 (zbadane)
Stan na początek okresu sprawozdawczego(118 704)(155 198)
Zyski / (straty) z przeszacowania4 69436 494
Rozliczenie opcji put na udziały niedające kontroli (1)114 010-
Stan na koniec okresu sprawozdawczego-(118 704)

(1) Zmniejszenie wynika z realizacji opcji put przez udziałowca mniejszościowego. Szczegółowe informacje opisano w Nocie 23 niniejszego Skonsolidowanego Sprawozdania Finansowego.

W roku obrotowym zakończonym 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku nie wystąpiły transfery pomiędzy poziomem 2 i 3 w hierarchii wartości godziwej.

Przychody, koszty, zyski i straty zawarte w skonsolidowanym sprawozdaniu z całkowitych dochodów według kategorii instrumentów finansowych

Dane wyrażone w tys. zł 

Rok zakończony 31/12/2017 (zbadane)Instrumenty finansowe zabezpieczająceAktywa finansowe dostępne do sprzedażyPożyczki i należnościZobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowyZobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztuZobowiązania finansowe wyłączone z zakresu MSR 39Razem
Dywidendy i udziały w zyskach-257----257
Przychody / (koszty) z tytułu odsetek(1 225)-14 068-(28 699)(6 095)(21 951)
Różnice kursowe723-(16 060)-6 5675 736(3 034)
Odpisy aktualizujące / aktualizacja wartości108-(6 261)4 694--(1 459)
Pro
wizje związane z kredytami bankowymi
----(1 660)(4)(1 664)
Zysk / (strata) ze zbycia inwestycji-(225)----(225)
Efekt rozliczenia rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych (1)7 951-----7 951
Zysk / (strata) brutto7 55732(8 253)4 694(23 792)(363)(20 125)
Zmiana wyceny27 865-----27 865
Pozostałe całkowite dochody27 865-----27 865

1) W roku obrotowym zakończonym dnia 31 grudnia 2017 roku efekt rozliczenia rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych został wykazany w następujących pozycjach sprawozdania z całkowitych dochodów:
- przychody ze sprzedaży usług i wyrobów gotowych w kwocie 8.867 tysięcy złotych,
- koszty finansowe - odsetki od zobowiązań z tytułu leasingu finansowego w kwocie 916 tysięcy złotych,

Dane wyrażone w tys. zł 

Rok zakończony 31/12/2016 (zbadane)Instrumenty finansowe zabezpieczająceAktywa finansowe dostępne do sprzedażyPożyczki i należnościZobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowyZobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztuZobowiązania finansowe wyłączone z zakresu MSR 39Razem
Dywidendy i udziały w zyskach-434----434
Przychody / (koszty) z tytułu odsetek(765)-2 902-(21 688)(8 556)(28 107)
Różnice kursowe(10)-(150)-2 158(3 478)(1 480)
Odpisy aktualizujące / aktualizacja wartości94-(77 247)36 494--(40 659)
Prowizje związane z kredytami bankowymi----(1 398)-(1 398)
Zysk / (strata) ze zbycia inwestycji-85----85
Efekt rozliczenia rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych (1)(131)-----(131)
Zysk / (strata) brutto(812)519(74 495)36 494(20 928)(12 034)(71 256)
Zmiana wyceny(3 920)-----(3 920)
Pozostałe całkowite dochody(3 920)-----(3 920)

(1) W roku obrotowym zakończonym dnia 31 grudnia 2016 roku efekt rozliczenia rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych został wykazany w następujących pozycjach sprawozdania z całkowitych dochodów:
- przychody ze sprzedaży usług i wyrobów gotowych w kwocie 896 tysięcy złotych,
- koszty finansowe - odsetki od zobowiązań z tytułu leasingu finansowego w kwocie 1.027 tysięcy złotych.

Kompensata aktywów finansowych

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2017 (zbadane)Wartość brutto ujętych aktywów finansowychWartość brutto ujętych zobowiązań finansowych kompensowanych w bilansieWartość netto aktywów finansowychprezentowanych w bilansiePowiązane wartości niekompensowane w bilansie - otrzymane zabezpieczenia gotówkoweWartość netto
Należności z tytuł dostaw i usług688 806-688 806(5 354)683 452
Razem688 806-688 806(5 354)683 452

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2016 (zbadane)Wartość brutto ujętych aktywów finansowychWartość brutto ujętych zobowiązań finansowych kompensowanych w bilansieWartość netto aktywów finansowych prezentowanych w bilansiePowiązane wartości niekompensowane w bilansie - otrzymane zabezpieczenia gotówkoweWartość netto
Forwardy walutowe930(695)235-235
Należności z tytuł dostaw i usług616 000-616 000(20 289)595 711
Razem616 930(695)616 235(20 289)595 946

Kompensata zobowiązań finansowych

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2017 (zbadane)Wartość brutto ujętych zobowiązań finansowychWartość brutto ujętych aktywów finansowych kompensowanych w bilansieWartość netto zobowiązań finansowychprezentowanych w bilansiePowiązane wartości niekompensowane w bilansie - przekazane zabezpieczenia gotówkowe  Wartość netto
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług447 186-447 186(1 474)445 712
Razem447 186-447 186(1 474)445 712
 
Dane wyrażone w tys. zł 
Stan na 31/12/2016 (zbadane)Wartość brutto ujętych zobowiązań finansowychWartość brutto ujętych aktywów finansowych kompensowanych w bilansieWartość netto zobowiązań finansowych prezentowanych w bilansiePowiązane wartości niekompensowane w bilansie - przekazane zabezpieczenia gotówkoweWartość netto
Forwardy walutowe357(172)185-185
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług377 215-377 215(1 415)375 800
Razem377 572(172)377 400(1 415)375 985
 

Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym

W latach objętych niniejszym Skonsolidowanym Sprawozdaniem Finansowym Grupa narażona była na następujące typy ryzyka finansowego:

Rodzaje ryzyka

Ryzyko rynkowe

Grupa narażona jest na ryzyka rynkowe związane z kursami walutowymi oraz stopami procentowymi. Celem procesu zarządzania ryzykiem rynkowym jest ograniczenie niepożądanych wpływów zmian czynników ryzyka rynkowego na przepływy pieniężne oraz wyniki w krótkim i średnim horyzoncie czasowym. Grupa zarządza ryzykiem rynkowym wynikającym z powyższych czynników w oparciu o wewnętrzne procedury, które określają zasady pomiaru poszczególnych ekspozycji, parametry i horyzont czasowy. Zasady zarządzania ryzykiem rynkowym są realizowane poprzez wskazane do tego komórki organizacyjne pod nadzorem Zarządu Jednostki dominującej. Zarządzanie ryzykiem rynkowym odbywa się za pomocą opracowanych strategii, z częściowym wykorzystaniem instrumentów pochodnych. Instrumenty pochodne wykorzystywane są wyłącznie do ograniczenia ryzyka zmian wartości bilansowych i ryzyka zmian przepływów pieniężnych. Transakcje zawierane są wyłącznie z wiarygodnymi partnerami, dopuszczonymi do udziału w transakcjach w wyniku zastosowania wewnętrznych procedur i podpisania odpowiednich dokumentacji.

Zarządzanie ryzykiem walutowym

Na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa narażona była na ryzyko walutowe dotyczące głównie denominowanych w walutach obcych należności z tytułu dostaw i usług, zobowiązań z tytułu kredytów, zobowiązań z tytułu leasingu.

W wyniku przeprowadzanej na dzień bilansowy wyceny należności i zobowiązań wyrażonych w walutach obcych, a także w wyniku bieżących realizacji rozliczeń w walutach obcych powstają dodatnie i ujemne różnice kursowe. Ich wartości ulegają wahaniom w okresie roku, co spowodowane jest zmianą kursów. W ujęciu długoterminowym ryzyko wyceny zrównuje się z ryzykiem zmiany wartości przepływów, dlatego też to przepływy Grupy są przedmiotem działań zabezpieczających.

Dla kursu EUR / PLN występuje częściowy naturalny hedging, ze względu na fakt, iż przychody ze sprzedaży w walucie EUR są częściowo równoważone przez koszty w tej samej walucie. Celem stosowania przez Grupę transakcji zarządzania ryzykiem walutowym jest zabezpieczenie wolnej ekspozycji netto narażonej na zmianę wartości w PLN. W tym celu Grupa stosowała w latach 2016 - 2017 transakcje terminowe typu forward na parze walutowej EUR / PLN.

Pozycje w walutach

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2017 (zbadane)Łączna wartość pozycji w PLNEUR / PLNCHF / PLNCZK / PLN
  w waluciew PLNw waluciew PLNw waluciew PLN
AKTYWA    
Należności z tytułu dostaw i usług212 82333 589140 0974911 752434 88770 974
Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe1 0692561 069----
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty163 12321 79690 9081761442 11872 154
KAPITAŁ WŁASNY I ZOBOWIĄZANIA    
Zobowiązania długoterminowe    
Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki538 732117 535490 226--297 22048 506
Zobowiązania długoterminowe z tytułu leasingu finansowego37 6357 87432 843--29 3614 792
Zobowiązania krótkoterminowe    
Krótkoterminowe kredyty bankowe i pożyczki56 25413 43856 047--1 265207
Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu leasingu finansowego37 3728 27034 493--17 6392 878
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania187 83721 56689 9528643 082580 89994 803
Pozycja walutowa netto(480 814)(113 042)(471 486)(356)(1 269)(49 379)(8 058)

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2016 (zbadane)Łączna wartość pozycji w PLNEUR / PLNCHF / PLNCZK / PLN
  w waluciew PLNw waluciew PLNw waluciew PLN
AKTYWA    
Należności z tytułu dostaw i usług213 63231 631139 9352941 210442 80572 487
Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe796180796----
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty107 80718 94983 8311560146 09623 916
KAPITAŁ WŁASNY I ZOBOWIĄZANIA    
Zobowiązania długoterminowe    
Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki297 23856 190248 583--297 22048 655
Zobowiązania długoterminowe z tytułu leasingu finansowego77 13416 15071 448--34 7335 686
Zobowiązania krótkoterminowe    
Krótkoterminowe kredyty bankowe i pożyczki28 9256 53628 917--508
Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu leasingu finansowego41 4238 40337 177--25 9444 246
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania153 54112 09253 4938133 348590 71396 700
Pozostałe krótkoterminowe zobowiązania finansowe118 70427 000118 704----
Pozycja walutowa netto(394 730)(75 611)(333 760)(504)(2 078)(359 759)(58 892)
     

Wrażliwość na ryzyko walutowe

Grupa narażona jest głównie na ryzyko zmiany kursów par walutowych EUR/PLN, CHF/PLN, CZK/PLN w zwiąku z jej działalnością operacyjną i finansową. Odchylenia kursów skalkulowano na podstawie średnich zmienności poszczególnych kursów walut. Wrażliwość instrumentów finansowych na ryzyko walutowe obliczono jako różnicę pomiędzy wartością księgową instrumentów finansowych (z wyłączeniem instrumentów pochodnych typu forward) a ich potencjalną wartością przy założonych zmianach kursów walut. Poniższe tabele prezentują ekspozycję Grupy na ryzyko walutowe w latach 2017 oraz 2016.

Poniższe tabele prezentują ekspozycję Grupy na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 2017 roku i na dzień 31 grudnia 2016 roku.

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2017 (zbadane)Wartość pozycji w PLNRyzyko walutowe
 EUR / PLNCHF / PLNCZK / PLN
  wpływ na wynikwpływ pozostałe całkowite dochodywpływ na wynikwpływ pozostałe całkowite dochody
  +5%-5%+5%-5%+5%-5%+5%-5%
AKTYWA     
Należności z tytułu dostaw i usług212 8237 005(7 005)--88(88)3 548(3 548)
Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe1 06953(53)------
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty163 1234 545(4 545)--3(3)3 608(3 608)
KAPITAŁ WŁASNY I ZOBOWIĄZANIA     
Zobowiązania długoterminowe     
Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki538 732(34)34(22 665)22 665--(2 425)2 425
Zobowiązania długoterminowe z tytułu leasingu finansowego37 635(1 642)1 642----(240)240
Zobowiązania krótkoterminowe     
Krótkoterminowe kredyty bankowe i pożyczki56 254--(2 802)2 802--(10)10
Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu leasingu finansowego37 372(1 725)1 725----(144)144
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania187 837(4 497)4 497----(4 740)4 740
Łączny efekt brutto 3 705(3 705)(25 467)25 46791(91)(403)403

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2016 (zbadane)Wartość pozycji w PLNRyzyko walutowe
  EUR / PLNCHF / PLNCZK / PLN
  wpływ na wynikwpływ pozostałe całkowite dochodywpływ na wynikwpływ na wynikwpływ pozostałe całkowite dochody
  +9%-9%+9%-9%+18%-18%+10%-10%+10%-10%
AKTYWA      
Należności z tytułu dostaw i usług213 63212 594(12 594)--218(218)--7 249(7 249)
Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe79672(72)--------
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty107 8077 545(7 545)--11(11)--2 392(2 392)
KAPITAŁ WŁASNY I ZOBOWIĄZANIA      
Zobowiązania długoterminowe      
Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki297 238(22 373)22 373(17 531)17 531----(4 865)4 865
Zobowiązania długoterminowe z tytułu leasingu finansowego77 134(6 430)6 430------(569)569
Zobowiązania krótkoterminowe      
Krótkoterminowe kredyty bankowe i pożyczki28 925(1 706)1 706(897)897----(1)1
Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu leasingu finansowego41 423(3 346)3 346------(425)425
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania153 541(4 814)4 814--(603)603(158)158(9 512)9 512
Łączny efekt brutto(18 458)18 458(18 428)18 428(374)374(158)158(5 731)5 731

Terminowe transakcje walutowe

Do zarządzania ryzykiem kursowym w 2017 i 2016 roku stosowano terminowe transakcje typu forward na parze EUR / PLN (sprzedaż waluty).

Zestawienie walutowych kontraktów forward niezrealizowanych

Stan na 31 grudnia 2017 roku (zbadane)

Dane wyrażone w tys. zł 

PodmiotTyp transakcjiData zawarcia transakcjiData rozliczenia transakcjiPara walutKwota w walucie bazowejKwota w walucie zmiennejWartość godziwa
BZ WBKforward06/2016 – 10/201701/2018 – 10/2019EUR / PLN2 55011 507697
mBankforward11/2016 – 12/201701/2018 – 12/2019EUR / PLN12 90056 9462 092
Pekaoforward06/2016 – 10/201701/2018 – 10/2019EUR / PLN15 05066 9803 355
PKO BPforward05/2016 – 12/201701/2018 – 12/2019EUR / PLN20 90093 5774 806
RCBforward10/2016 – 11/201601/2018 – 11/2018EUR / PLN1 0004 484286
Credit Agricoleforward01/2017 – 12/201707/2018 – 12/2019EUR / PLN4 60020 523811
Razem57 000254 01712 047
   

Stan na 31 grudnia 2016 roku (zbadane)

Dane wyrażone w tys. zł 

PodmiotTyp transakcjiData zawarcia transakcjiData rozliczenia transakcjiPara walutKwota w walucie bazowejKwota w walucie zmiennejWartość godziwa
BZ WBKforward06/2016 – 12/201605/2017 – 10/2018EUR / PLN4 00018 199160
mBankforward02/2016 – 12/201601/2017 – 12/2018EUR / PLN17 90080 026(27)
Pekaoforward04/2016 – 12/201601/2017 – 12/2018EUR / PLN12 10054 569(26)
PKO BPforward01/2016 – 11/201601/2017 – 11/2018EUR / PLN21 10094 98924
RCBforward10/2016 – 12/201609/2017 – 11/2018EUR / PLN1 5006 723(67)
Credit Agricoleforward07/2016 – 09/201607/2017 – 08/2017EUR / PLN3001 330(14)
Razem56 900255 83650
 

Zarządzanie ryzykiem stóp procentowych

Na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa narażona była na ryzyko zmienności przepływów pieniężnych z tytułu stopy procentowej wynikające z kredytów bankowych, umów leasingowych opartych o zmienne stopy procentowe. Odsetki od umów leasingowych naliczane były według stóp referencyjnych powiększonych o marżę finansującego. Stopą referencyjną dla umów denominowanych w EUR jest EURIBOR 3M i 6M natomiast dla umów zawartych w PLN - WIBOR 1M i 3M. Odsetki od umów kredytowych naliczane były według stopy referencyjnej WIBOR 1M, 3M i 6M, EURIBOR 3M oraz PRIBOR 3M powiększony o marżę banków. Ryzyko stopy procentowej w umowach kredytowych i leasingowych realizuje się poprzez waloryzację rat leasingowych w okresach miesięcznych, kwartalnych i półrocznych, w zależności od umowy.

W 2017 i 2016 roku Grupa stosowała transakcje zarządzania ryzykiem stopy procentowej IRS, jako zabezpieczenie wahań stóp procentowych dla części zobowiązań z tytułu leasingu finansowego.

Posiadane przez Grupę na dzień 31 grudnia 2017 roku środki pieniężne stanowiły głównie lokaty bankowe o stałym oprocentowaniu, które były zawierane w horyzoncie czasowym uzależnionym od potrzeb płynnościowych Grupy. W przyszłych okresach w wyniku zmian oprocentowania lokat pozycja środków pieniężnych może być narażona na ryzyko zmian stóp procentowych.

W celu zaprezentowania efektów transakcji zabezpieczających zgodnie z ich treścią ekonomiczną Grupa (w spółce zależnej PKP CARGO CONNECT Sp z o.o.) stosowała rachunkowość zabezpieczeń. W procesie zarządzania ryzykiem stopyp procentowej Grupa wykorzystuje instrumenty finansowe IRS (swap wymiany strumienia odsetek). Transakcje te zabezpieczają zmienne oprocentowanie zobowiązań z tytułu leasingu. W wyniku przeprowadzenia testu na efektywność zabezpieczeń, dla poniższych instrumentów (IRS) wycena została odniesiona na kapitał własny Grupy.

Stan na 31 grudnia 2017 roku (zbadane)

Dane wyrażone w tys. zł 

PodmiotTyp transakcjiData zawarcia transakcjiData wygaśnięcia transakcjiKwota nominalnaGrupa płaciGrupa otrzymujeWartość godziwa
CITI HandlowyIRS2013-04-092018-05-0174 7763,33%WIBOR 1M+ marża(272)

Stan na 31 grudnia 2016 roku (zbadane)

Dane wyrażone w tys. zł 

PodmiotTyp transakcjiData zawarcia transakcjiData wygaśnięcia transakcjiKwota nominalnaGrupa płaciGrupa otrzymujeWartość godziwa
CITI HandlowyIRS2013-04-092018-05-0174 7763,33%WIBOR 1M + marża(1 042)

Instrumenty finansowe w podziale na rodzaj oprocentowania

Dane wyrażone w tys. zł 

Aktywa finansoweStan na 31/12/2017 (zbadane)Stan na 31/12/2016 (zbadane)
 OprocentowaneRazemOprocentowaneRazem
 wg stałej stopywg zmiennej stopy wg stałej stopywg zmiennej stopy 
Udzielone pożyczki8192501 069663133796
Lokaty bankowe253 805-253 805---
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty516 776-516 776755 919-755 919
Razem771 400250771 650756 582133756 715

Dane wyrażone w tys. zł 

Zobowiązania finansoweStan na 31/12/2017 (zbadane)Stan na 31/12/2016 (zbadane)
 OprocentowaneRazemOprocentowaneRazem
 wg stałej stopywg zmiennej stopy wg stałej stopywg zmiennej stopy 
Instrumenty pochodne - kontrakt IRS272-2721 042-1 042
Kredyty bankowe i pożyczki52 9411 509 3891 562 33073 8371 397 5711 471 408
Zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych586-58622 896-22 896
Zobowiązania tytułu leasingu finansowego45 89493 201139 09567 931132 559200 490
Razem99 6931 602 5901 702 283165 7061 530 1301 695 836

Wrażliwość na wahania stóp procentowych

Przedstawione poniżej analizy wrażliwości oparto o stopień narażenia na ryzyko stóp procentowych instrumentów finansowych na dzień bilansowy. W przypadku zobowiązań o oprocentowaniu zmiennym zakłada się na potrzeby analizy, że kwota zobowiązań niespłaconych na dzień bilansowy będzie niezapłacona przez cały rok. Grupa identyfikuje ekspozycję na ryzyko zmian stóp procentowych głównie dla WIBOR, EURIBOR i PRIBOR. Odchylenia stóp procentowych skalkulowano na podstawie obserwacji średnich wahań stóp procentowych. Przedstawiona poniżej analiza wrażliwości nie obejmuje naliczonych na dzień bilansowy odsetek. Wyniki analizy przedstawiono jako efekt brutto (przed podatkiem).

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2017 (zbadane)    Wartość pozycji w PLNRyzyko stopy procentowej
  WIBOREURIBORPRIBOR
  wpływ na wynikwpływ na wynikwpływ na wynik
  + 50 pb- 50 pb+ 50 pb- 50 pb+ 70 pb- 70 pb
AKTYWA    
Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe2501(1)----
KAPITAŁ WŁASNY I ZOBOWIĄZANIA    
Zobowiązania długoterminowe    
Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki1 275 832(3 957)3 957(2 270)2 270(343)343
Zobowiązania długoterminowe z tytułu leasingu finansowego56 119(249)249(13)13--
Zobowiązania krótkoterminowe    
Krótkoterminowe kredyty bankowe i pożyczki232 697(949)949----
Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu leasingu finansowego37 082(46)46----
Łączny efekt brutto (5 200)5 200(2 283)2 283(343)343

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2016 (zbadane)    Wartość pozycji w PLNRyzyko stopy procentowej
  WIBOREURIBORPRIBOR
  wpływ na wynikwpływ na wynikwpływ na wynik
  + 100 pb- 100 pb+ 70 pb- 70 pb+ 70 pb- 70 pb
AKTYWA    
Pozostałe krótkoterminowe aktywa finansowe1331(1)----
KAPITAŁ WŁASNY I ZOBOWIĄZANIA    
Zobowiązania długoterminowe    
Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki1 219 825(9 764)9 764(1 364)1 364(341)341
Zobowiązania długoterminowe z tytułu leasingu finansowego91 326(604)604(216)216--
Zobowiązania krótkoterminowe    
Krótkoterminowe kredyty bankowe i pożyczki177 877(1 679)1 679(69)69--
Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu leasingu finansowego41 422(186)186(160)160--
Łączny efekt brutto (12 232)12 232(1 809)1 809(341)341
 

Zarządzanie ryzykiem kredytowym

Poniższa tabela przedstawia pozycje skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej narażone na ryzyko kredytowe w podziale na poszczególne klasy instrumentów finansowych:

Dane wyrażone w tys. zł 

 Klasy instrumentów finansowychStan na 31/12/2017 (zbadane)Stan na 31/12/2016 (zbadane)
Należności z tytułu dostaw i usług688 806616 000
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty516 776755 919
Lokaty i depozyty253 805-
Pozostałe aktywa finansowe1 069796
Razem1 460 4561 372 715

Grupa prowadząc działalność handlową realizuje sprzedaż usług dla podmiotów gospodarczych z odroczonym terminem płatności, w wyniku czego może powstać ryzyko nieotrzymania należności od kontrahentów za zrealizowane usługi. W celu Ryzyko kredytowezminimalizowania ryzyka kredytowego Grupa zarządza ryzykiem poprzez obowiązującą procedurę oceny wiarygodności kredytowej klienta. Ocena ta jest przeprowadzana w stosunku do wszystkich klientów, którzy korzystają z odroczonego terminu płatności. Grupa w ramach wewnętrznej polityki warunkuje stosowanie odroczonego terminu płatności, w przypadku akceptowalnej kondycji kontrahenta oraz pozytywnej historii współpracy.

Koncentracja ryzyka związanego z należnościami z tytułu dostaw i usług jest ograniczona ze względu na dużą liczbę kontrahentów z kredytem kupieckim rozproszonych w różnych sektorach gospodarki. Struktura podmiotowa należności z tytułu dostaw i usług Grupy prezentuje się następująco:

Dane wyrażone w tys. zł 

Struktura podmiotowa należności z tytułu dostaw i usługStan na 31/12/2017 (zbadane)Stan na 31/12/2016 (zbadane)
Grupa podmiotów związanych z największym kontrahentem zewnętrznym8,8%7,7%
Podmioty powiązane z Grupy PKP0,7%0,9%
Pozostałe podmioty powiązane ze Skarbem Państwa 22,3%25,5%
Pozostałe podmioty68,2%65,9%
Razem100,0%100,0%
   

Ponadto w celu zmniejszenia ryzyka nieodzyskania należności z tytułu dostaw i usług Grupa ubezpiecza swoje należności oraz przyjmuje od swoich odbiorców zabezpieczenie w postaci między innymi: ubezpieczenia należności, gwarancji bankowych / ubezpieczeniowych, cesji z kontraktów, blokad na rachunkach bankowych oraz weksli. Według stanu na dzień 31 grudnia 2017 roku zabezpieczeniu podlegało 11,85 % należności z tytułu dostaw i usług. Ryzyko kredytowe związane ze środkami pieniężnymi i lokatami bankowymi jest uważane jako niskie. Wszystkie podmioty, w których Grupa lokuje wolne środki pieniężne działają w sektorze finansowym. Należą do nich banki krajowe, banki zagraniczne oraz oddziały banków zagranicznych o wysokiej wiarygodności kredytowej.

Zarządzanie ryzykiem płynności

Grupa może być narażona na ryzyko płynności wynikające z relacji aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych. W celu zapewnienia dodatkowego źródła środków potrzebnych do zabezpieczenia swojej krótkoterminowej płynności Ryzyko płynnościfinansowej Grupa posiadała kredyty w rachunku bieżącym. Dodatkowo dla zabezpieczenia długoterminowej płynności finansowej Grupa korzystała z kredytów inwestycyjnych oraz leasingu (finansowanie inwestycji rzeczowych). Na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa posiadała łącznie niewykorzystane linie kredytowe w wysokości 169.523 tysięcy złotych.

Wymagalność zobowiązań finansowych Grupy na dzień bilansowy według daty wymagalności na podstawie umownych niezdyskontowanych płatności (wraz z odsetkami płatnymi w przyszłości):

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2017 (zbadane)Poniżej 3 miesięcyOd 3 do 12 miesięcyOd 1 roku do 5 lat Powyżej 5 latRazem
Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki (1)76 899198 024842 537544 6271 662 087
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług445 827341 325-447 186
Zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych79 00842--79 050
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego15 08936 86693 6234 991150 569
Instrumenty pochodne20468--272
Razem617 027235 034937 485549 6182 339 164

(1) Zobowiązania z tytułu kredytu, w przypadku którego doszło do naruszenia warunków umowy, zostało zaprezentowane jako wymagalne w okresie poniżej 3 miesięcy.

 

Dane wyrażone w tys. zł 

Stan na 31/12/2016 (zbadane)Poniżej 3 miesięcyOd 3 do 12 miesięcyOd 1 roku do 5 lat Powyżej 5 latRazem
Oprocentowane kredyty bankowe i pożyczki57 504165 757848 494519 7451 591 500
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług375 5963591 260-377 215
Zobowiązania z tytułu zakupu środków trwałych33 29013 018586-46 894
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego14 31950 855113 17039 348217 692
Instrumenty pochodne-1851 042-1 227
Zobowiązania z tytułu opcji put na udziały niedające kontroli-118 704--118 704
Razem480 709348 878964 552559 0932 353 232

Zarządzanie kapitałem własnym

Grupa zgodnie z prowadzoną przez siebie polityką oraz założeniami wynikającymi z zawartych przez spółki Grupy umów kredytowych dopuszcza maksymalny poziom zadłużenia do wysokości 60% sumy bilansowej (tym samym poziom kapitału własnego nie może być niższy niż 40% sumy bilansowej). Poziom zadłużenia jest przez Grupę monitorowany na koniec każdego kwartału. Głównym celem zarządzania kapitałem własnym w Grupie jest zapewnienie zdolności do kontynuowania działalności, kreowanie wartości dla akcjonariuszy oraz korzyści dla innych zainteresowanych. Zgodnie z prowadzoną przez siebie polityką oraz założeniami wynikającymi z zawartych umów kredytowych Spółka dopuszcza maksymalny poziom zadłużenia do wysokości 60% sumy bilansowej (tym samym poziom kapitału własnego nie może być niższy niż 40% sumy bilansowej). Poziom zadłużenia jest przez Grupę monitorowany na koniec każdego kwartału. Zachowanie założonej struktury kapitału może być realizowane przez: emisję nowych akcji, sprzedaż aktywów, zwrot kapitału akcjonariuszom lub korektę kwoty dywidendy.

Stosunek zadłużenia netto do sumy bilansowej na koniec roku kształtuje się następująco:

Dane wyrażone w tys. zł 

 Stan na 31/12/2017 (zbadane)Stan na 31/12/2016 (zbadane)
Zadłużenie ogółem (1)3 306 7813 247 928
Suma bilansowa6 641 5596 508 206
Stosunek zadłużenia do sumy bilansowej50%50%

Zarządzanie kapitałem własnym prowadzone jest na poziomie Grupy i ma na celu zapewnienie zdolności Grupy do kontynuowania działalności.